Trước khi mặt trời thức
Kim đồng hồ nhích qua ba giờ sáng. Sương núi Ngọc Trạo (Thạch Thành, Thanh Hóa) còn đặc quánh, phả cái lạnh tê tái vào gian nhà cấp bốn. Bà Bùi Thị Thao (sinh năm 1959) đã thức giấc từ lúc nào, bước khẽ đến bên giường lay đứa cháu nội: “Dậy thôi con, chuẩn bị quần áo kịp chuyến xe”. Tiếng lạch cạch chải tóc, tiếng dặn dò nhỏ nhẹ lọt thỏm giữa màn đêm tĩnh mịch của vùng trung du.
Khi chiếc xe đưa đón vừa khuất bóng dưới chân dốc, bà Thao đã đứng sẵn giữa vườn ổi năm sào. Đôi bàn tay gầy guộc, ngón cái bên trái hơi co quắp do chứng teo cơ delta bẩm sinh, thoăn thoắt vạch lá, lựa những quả bọc sẵn trong lớp xốp trắng và túi bóng. Hai thùng sơn đầy ắp ổi, mỗi gánh nặng ngót nghét gần bốn mươi cân, đè trĩu lên chiếc quang gánh tre bóng loáng. Bà cứ thế một mạch gánh từ thung sâu lên bờ dốc, đổ ra tấm bạt để kịp giờ thương lái đến đóng bao.
“Nhìn bà Thao quẩy đôi thùng sơn chạy băng băng trên bờ ruộng, không ai nghĩ người đàn bà này từng có tên trong sổ theo dõi bốc thuốc quanh vùng, mười ngày hết chín ngày nằm bẹp”, ông Nguyễn Văn Long, thương lái thu mua ổi tại vườn Ngọc Trạo, lắc đầu nói.
Một mình giữa bệnh tật và nợ nần
Để có được cái dáng đi phăm phăm ở tuổi 67 ấy, bà Thao đã đi qua một nửa đời người bằng thứ ánh sáng bảng lảng của những lọ thuốc nam, thuốc bắc và những món nợ lãi. Năm 28 tuổi, bà sinh đôi một trai một gái. Hai đứa trẻ sinh thiếu tháng, yếu ớt đến mức tiếng khóc chỉ râm ran như tiếng mèo hen. Đúng lúc khốn khó nhất, người chồng đi làm thợ mộc xa nhà rồi dọn về ở hẳn với người đàn bà khác. Một mình bà Thao ôm hai đứa con đỏ hỏn, bám lấy mấy sào ruộng bạc màu.
Cơ thể bà lúc đó giống như một chiếc bình nứt, đổ bao nhiêu thuốc vào cũng rò rỉ ra hết. Đầu tiên là chứng viêm loét hang vị dạ dày — cứ mỗi tháng khi những cơn đau co thắt ập đến, bà lại gượng dậy đi vay tiền lãi, nhờ anh em trong làng chở đi tìm thầy bốc thuốc. Từ dạ dày nhím cách nhà ba mươi cây số, thuốc Bắc mãi tận Quảng Xương, đến thuốc lá nam ở xã Thành Tiến, Thành Tân — chỗ nào mách có thầy giỏi, bà đều đặt chân đến. Có những dạo đau quá, bà tự trồng hẳn một vườn nghệ đỏ sau nhà, đào lên giã nhỏ trộn mật ong uống thay cơm.
Kiệt quệ đến tận đáy
Chưa hết, chứng rối loạn tiền đình nặng khiến đầu bà lúc nào cũng ong ong như có tiếng xay lúa bên tai, hễ ngồi dậy là nôn thốc nôn tháo. Những chị dâu bên nhà chồng vì thương tình, đã gom tiền đưa bà xuống bệnh viện thành phố Thanh Hóa để điện não đồ. Người quen làm bác sĩ kê một đơn thuốc thần kinh — uống vào thì người lờ đờ, hết thuốc bệnh lại hoàn bệnh. Mỗi lần mua thuốc là một lần bà Thao nuốt nước mắt đi vay nợ. Năm đó, căn nhà làm dở chưa có tiền lợp mái, con cái đau ốm, tiền nợ bủa vây, lại thêm trận viêm phổi cấp khiến bà sốt cao, ho ra máu phải nằm viện Bạch Mai mười ngày ròng.
Bà Thao thật thà nhớ lại, giọng vẫn còn nguyên cái thô ráp của người phụ nữ nông thôn: “Nói thật là lúc ấy, cái khổ nó bó cái khôn. Mình vừa đau, vừa bất lực, nhìn người ta chồng vợ đỡ đần, nhìn lại mình nợ nần chồng chất, nhiều lúc cái điên nó cũng suýt trào lên cổ. Chỉ muốn quát tháo, muốn đập phá cho bõ cái uất ức trong lòng”.
Cái tát ở đám cưới cháu
Cái tính khí nóng nảy uất ức ấy có bận đã nổ ra thành một vết nứt lớn trong gia đình. Nhà có đám cưới cháu, người ra người vào tấp nập. Trong lúc lộn xộn, đứa cháu nhỏ chẳng may chạy chơi lạc mất. Người anh trai của bà quá xót ruột, nóng nảy đổ lỗi cho bà không biết trông cháu, giơ tay tát bà một cái nảy lửa trước mặt họ hàng. “Nếu là ngày xưa, với cái bản tính hay tủi thân lại đang mang sẵn uất hận trong người, chắc chắn tôi đã làm ầm ĩ lên, cạch mặt anh em chứ chẳng chơi”, bà Thao bộc bạch.
Nhưng lần này bà chỉ đứng im. Giữa tiếng xầm xì của họ hàng, bà mỉm cười không nói một lời. Sự thay đổi đó bắt đầu từ tháng 5 năm 2019 — thời điểm bà vừa tập luyện Pháp Luân Đại Pháp được vài tháng. Từ đó đến nay, bà kể rằng những cơn quặn thắt của dạ dày đã thưa dần rồi không còn tái phát, chứng đau đầu buồn nôn của bệnh tiền đình cũng vậy.
Anh con trai đầu của bà, người từng chứng kiến mẹ sống mòn bên những siêu thuốc lá nam, nói: “Thấy mẹ đạp xe đi học Pháp với mấy bác trong làng, anh em chúng tôi mừng lắm. Có hôm mẹ đi làm đồng về muộn, tôi còn lấy xe máy chở mẹ đến điểm học cho kịp giờ. Mẹ khỏe, mẹ bớt nóng nảy, ấy là cái lộc lớn nhất của con cái”.
Đất trời bình thường
Bây giờ, cuộc sống của bà Thao đã lùi xa những ngày tháng đi vay nợ lãi mua thuốc. Những khoản nợ cũ, các con lớn lên đi làm đã phụ bà trả sạch. Có lần đi chợ về qua đoạn đầu làng, bà bị một chiếc xe máy quẹt trúng, ngã nhào ra đường, túi xách văng tung tóe. Người xung quanh hốt hoảng chạy lại dắt bà vào bờ. Người đâm xe mặt cắt không còn giọt máu, lí nhí xin lỗi. Bà Thao gượng đau, phủi bụi trên quần áo, cười xòa: “Không sao đâu, may mà người không việc gì, cháu cứ đi đi cho kịp việc”. Về nhà, vết ngã bầm tím một mảng mông, bà cũng chỉ xoa dầu rồi sáng mai lại ra ruộng ổi.
Ngay cả lần đi rừng nhặt hạt dẻ, sẩy chân trượt xuống hố sâu um tùm lá giang và gai sắc, con gái chạy lại khóc mếu máo tìm mẹ, bà dưới hố vẫn vọng tiếng lên đầy bình thản: “Mẹ đây, trượt chân tí thôi, không sao cả” — rồi cứ thế bám cành cây leo lên, chân tay trầy xước chút ít mà tuyệt nhiên không một lời kêu ca.
Ba giờ sáng
Một ngày của người đàn bà tuổi 67 ở Ngọc Trạo bây giờ quay vòng với năm sào ổi, với việc chăm cháu và những giờ đọc sách, luyện công. Bà vẫn là người đàn bà nông thôn Thanh Hóa, tay trái teo cơ bẩm sinh, da sạm nắng, chân chất và có phần thô mộc. Buổi chiều, khi nắng tắt sau rặng núi phía Tây, tiếng xe máy của các con đi làm về vang lên từ đầu ngõ. Bà Thao vội lau vệt mồ hôi trên trán, từ dưới bếp nói vọng lên, thanh âm ấm áp rũ bỏ mọi lo toan của một ngày dài: “Các con về rồi đấy à! Thức ăn mẹ để trong tủ lạnh nhé, tắm rửa rồi vào ăn cơm!”
